Luật Thương mại điện tử 2025 có hiệu lực từ 1/7/2026: Người mua hàng online cần chú ý gì?
Bài viết giải thích những điểm đáng chú ý của Luật Thương mại điện tử 2025 có hiệu lực từ 1/7/2026, tập trung vào quyền lợi người tiêu dùng, trách nhiệm nền tảng và hoạt động bán hàng online
Từ ngày 1/7/2026, Luật Thương mại điện tử 2025 bắt đầu có hiệu lực. Đây là một thay đổi đáng chú ý trong đời sống số, vì mua hàng qua sàn thương mại điện tử, ứng dụng, mạng xã hội, livestream và tiếp thị liên kết đã trở thành thói quen thường ngày của nhiều người.
Điểm quan trọng không chỉ nằm ở việc có thêm một đạo luật mới. Vấn đề lớn hơn là môi trường mua bán online đang phức tạp hơn: người bán có thể xuất hiện trên nhiều nền tảng, quảng cáo có thể đi qua livestream hoặc affiliate, hàng hóa có thể đến từ trong nước hoặc xuyên biên giới, còn dữ liệu cá nhân của người dùng thường được thu thập trong suốt quá trình tìm kiếm, đặt hàng và thanh toán.
Vì vậy, Luật Thương mại điện tử 2025 được nhìn như một bước hoàn thiện khung pháp lý cho kinh tế số, đồng thời đặt ra yêu cầu rõ hơn về trách nhiệm của nền tảng, người bán và các bên cung cấp dịch vụ hỗ trợ thương mại điện tử.
Vì sao luật mới đáng chú ý với người mua hàng online?
Trong nhiều năm, người tiêu dùng đã quen với việc mua hàng qua vài thao tác trên điện thoại. Sự tiện lợi này đi kèm một số rủi ro: thông tin người bán không rõ, mô tả sản phẩm khác thực tế, livestream quảng cáo quá mức, chính sách đổi trả khó tìm hoặc dữ liệu cá nhân bị yêu cầu quá nhiều.
Luật Thương mại điện tử 2025 không biến mọi giao dịch online thành an toàn tuyệt đối. Tuy nhiên, luật tạo thêm căn cứ để yêu cầu các chủ thể trong chuỗi giao dịch minh bạch hơn. Khi thông tin về nền tảng, người bán, hàng hóa, dịch vụ và cơ chế xử lý vi phạm được quy định rõ hơn, người mua có thêm điểm tựa để tự bảo vệ mình.
Điều này đặc biệt quan trọng với các nhóm người dùng ít kinh nghiệm mua sắm online, người cao tuổi, học sinh sinh viên hoặc người thường mua qua livestream vì tin vào giới thiệu trực tiếp của người bán.
Trách nhiệm của nền tảng sẽ được nhìn rõ hơn
Một hướng đáng chú ý của luật mới là đặt trách nhiệm rõ hơn cho nền tảng thương mại điện tử. Nền tảng không chỉ là nơi đăng sản phẩm hoặc kết nối người mua với người bán. Trong nhiều trường hợp, nền tảng còn quyết định cách hàng hóa được hiển thị, cách người dùng nhìn thấy quảng cáo, cách dữ liệu được xử lý và cách khiếu nại được tiếp nhận.
Theo tinh thần của luật, các nền tảng cần công khai thông tin cần thiết, bảo đảm minh bạch trong hoạt động và có trách nhiệm hơn với dữ liệu, hàng hóa, dịch vụ xuất hiện trên hệ thống. Với nền tảng có yếu tố nước ngoài phục vụ thị trường Việt Nam, luật cũng đặt ra yêu cầu quản lý phù hợp hơn, thay vì để người tiêu dùng tự xoay xở khi phát sinh tranh chấp.
Với người mua, điều này có nghĩa là khi đặt hàng online, bạn nên chú ý hơn đến các thông tin nền tảng cung cấp:
- Người bán có thông tin rõ ràng không?
- Sản phẩm có mô tả, nguồn gốc, điều kiện đổi trả cụ thể không?
- Nền tảng có kênh khiếu nại dễ tìm không?
- Chính sách xử lý dữ liệu cá nhân có được công khai không?
- Hàng hóa được ưu tiên hiển thị vì chất lượng, quảng cáo hay cơ chế đề xuất nào?
Những câu hỏi này trước đây thường bị xem là chi tiết kỹ thuật. Nhưng trong thương mại điện tử hiện đại, chúng ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người mua.
Livestream bán hàng và tiếp thị liên kết không còn là vùng mờ
Livestream bán hàng đã trở thành một kênh tiêu thụ lớn. Người xem có thể quyết định mua trong vài giây vì ưu đãi giới hạn, lời giới thiệu hấp dẫn hoặc niềm tin vào người dẫn livestream. Cùng lúc, tiếp thị liên kết cũng phát triển mạnh: người giới thiệu sản phẩm nhận hoa hồng khi người mua bấm qua liên kết hoặc mã giới thiệu.
Các hình thức này giúp thị trường sôi động hơn, nhưng cũng tạo ra rủi ro nếu thông tin không minh bạch. Người mua có thể khó phân biệt đâu là đánh giá độc lập, đâu là nội dung quảng cáo, ai chịu trách nhiệm khi sản phẩm không đúng mô tả, hoặc khi ưu đãi trong livestream không được thực hiện đúng.
Luật mới đưa các hoạt động này vào khuôn khổ rõ hơn. Điều đó không có nghĩa livestream bán hàng sẽ bị cấm hoặc tiếp thị liên kết sẽ bị hạn chế một cách cực đoan. Ý nghĩa chính là các hoạt động bán hàng qua nội dung số cần minh bạch hơn về thông tin, trách nhiệm và cách xử lý khi phát sinh vi phạm.
Người mua nên tự bảo vệ mình như thế nào?
Dù khung pháp lý có chặt hơn, người mua vẫn cần giữ thói quen kiểm tra trước khi giao dịch. Một số việc nên làm:
- Kiểm tra tên người bán, địa chỉ, thông tin liên hệ và lịch sử đánh giá.
- Đọc kỹ mô tả sản phẩm, điều kiện bảo hành, đổi trả và hoàn tiền.
- Lưu lại ảnh chụp màn hình đơn hàng, nội dung livestream hoặc tin nhắn tư vấn quan trọng.
- Cẩn trọng với quảng cáo thúc ép mua ngay, giảm giá quá sâu hoặc yêu cầu chuyển khoản ngoài nền tảng.
- Không cung cấp dữ liệu nhạy cảm nếu giao dịch không thật sự cần.
- Ưu tiên thanh toán và trao đổi trong hệ thống có cơ chế bảo vệ người mua.
Những bước này không mất nhiều thời gian, nhưng giúp bạn có bằng chứng rõ hơn nếu cần khiếu nại. Trong môi trường online, bằng chứng giao dịch thường quan trọng không kém hóa đơn giấy trong mua bán truyền thống.
Người bán nhỏ cần chuẩn bị gì?
Luật mới không chỉ liên quan đến các sàn lớn. Người bán nhỏ, hộ kinh doanh, người bán qua mạng xã hội hoặc livestream cũng nên chú ý. Khi thị trường được quản lý chặt hơn, cách bán hàng dựa trên thông tin mơ hồ sẽ khó bền vững.
Người bán nên chuẩn bị:
- Thông tin nhận diện rõ ràng.
- Mô tả sản phẩm đúng thực tế.
- Chính sách đổi trả dễ hiểu.
- Quy trình lưu đơn hàng và phản hồi khiếu nại.
- Cách sử dụng dữ liệu khách hàng phù hợp, không thu thập quá mức cần thiết.
Với người bán nghiêm túc, đây không chỉ là yêu cầu tuân thủ. Minh bạch cũng là lợi thế cạnh tranh. Khi người mua có nhiều lựa chọn, một gian hàng rõ thông tin, phản hồi đầy đủ và xử lý khiếu nại tốt sẽ dễ tạo niềm tin hơn.
Vì sao câu chuyện này là vấn đề xã hội?
Thương mại điện tử không còn là chuyện riêng của doanh nghiệp công nghệ. Nó liên quan đến tiêu dùng hằng ngày, việc làm của người bán nhỏ, thuế, dữ liệu cá nhân, chống hàng giả, bảo vệ trẻ em trên môi trường số và niềm tin vào giao dịch trực tuyến.
Khi một người mua phải tự chịu toàn bộ rủi ro vì không biết người bán là ai, xã hội mất niềm tin vào mua bán online. Khi người bán chân chính phải cạnh tranh với hàng giả, mô tả sai hoặc quảng cáo thiếu trách nhiệm, thị trường cũng bị méo mó. Khi nền tảng có quá nhiều quyền kiểm soát hiển thị nhưng thiếu minh bạch, người tiêu dùng khó hiểu vì sao mình nhìn thấy một sản phẩm hoặc một nội dung quảng cáo.
Vì vậy, luật mới được kỳ vọng giúp thương mại điện tử phát triển lành mạnh hơn: thuận tiện nhưng có trách nhiệm, nhanh nhưng không mập mờ, mở rộng thị trường nhưng vẫn bảo vệ người dùng.
Điều người dân cần nhớ trước ngày 1/7/2026
Mốc 1/7/2026 là thời điểm luật bắt đầu có hiệu lực. Từ nay đến thời điểm đó, các nền tảng, người bán và đơn vị hỗ trợ thương mại điện tử sẽ cần chuẩn bị để đáp ứng quy định mới. Người tiêu dùng cũng nên thay đổi thói quen mua sắm theo hướng cẩn trọng hơn.
Ba điểm dễ nhớ nhất là:
- Mua online nên đi kèm kiểm tra thông tin, không chỉ nhìn giá.
- Livestream và affiliate vẫn tiện lợi, nhưng cần minh bạch hơn.
- Dữ liệu cá nhân là một phần của giao dịch, không nên chia sẻ tùy tiện.
Kết luận
Luật Thương mại điện tử 2025 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 trong bối cảnh mua bán online đã trở thành một phần của đời sống hằng ngày. Tác động của luật sẽ không chỉ nằm ở các văn bản quản lý, mà còn ở cách nền tảng công khai thông tin, cách người bán giới thiệu sản phẩm và cách người mua tự bảo vệ mình.
Với người dân, điều cần làm ngay không phải là học thuộc điều khoản pháp luật, mà là hình thành thói quen giao dịch có kiểm tra: biết người bán là ai, hiểu điều kiện mua bán, lưu lại bằng chứng và cẩn trọng với dữ liệu cá nhân. Khi mỗi bên trong thị trường online minh bạch hơn, thương mại điện tử mới có thể phát triển bền vững và đáng tin cậy hơn.